For LSIL + ASC-H versus ASC-H, there is a statistically significant difference for women aged >30 years with a P-value of <0.001, whereas for women aged <30 years, P = 0.11. The other categories show significant P-values of <0.001 (except for ASC-H versus HSIL aged <30 years with a significant P-value of <0.001). Buna tuturor.! Am si eu o mica problema.Miam facut un Pap la care mia iesit Asc-h dna doctor nu mi-a explicat prea multe decat faptul ca la ce a vazut ea sunt niste veruci si ma programat la colposcopie.La colposcopie dnul doctor mia spus ca nu e nevoie de biopsie si mi-a dat tratament. In individuals with ASC-H, HSIL or AGC cytology results, vaginal colposcopy with biopsy of any lesions is recommended (see figure 1). FIGURE 1. For individuals with persistent cytologic LSIL (beyond 2 years without progression to cytologic HSIL) consider extending the screening and colposcopy intervals to every 2-3 years. ASC-H in pregnant women had a lower predictive value for an underlying HSIL compared with the general population. A positive HPV test result was not a good indicator for an underlying SIL, but a negative result appeared to be useful for ruling out an underlying HSIL. Because of low positive predicti … Rak z komponentem dziedzicznym. Chociaż istnieją rodzaje raka, które zawierają komponent genetyczny, ryzyko zwykle nie przekracza progu 5-10%. Nie jest wysokie, jednakże musisz być ostrożny i poinformować lekarza, aby mógł lepiej je oszacować. rak piersi. rak jajników. jedno-torbielowy rak okrężnicy. czerniak (najgroźniejszy Pokud byl Váš stěr vyhodnocen jako stěr s vyšším risikem (nálezy s označením HG-SIL, ASC-H ), znamená to, že na čípku děložním je pravděpodobně přítomný přednádorový stav. Budete odeslána do specializované ambulance (centrum onkologické prevence), kde bude provedena podrobná diagnóza a pokud bude nutné, pak i . Póź­ne ob­ja­wy raka szyj­ki ma­ci­cy to przede wszyst­kim nie­pra­wi­dło­we krwa­wie­nia z dróg rod­nych, krwa­wie­nia po sto­sun­ku czy upła­wy, któ­re mogą być my­lo­ne z in­fek­cją in­tym­ną. Naj­lep­szą pro­fi­lak­ty­ką dla ko­biet jest cy­to­lo­gia. Czas na ra­chu­nek su­mie­nia – kie­dy ostat­nio ją ro­bi­łaś? Rak szyj­ki ma­ci­cy na­zy­wa­ny jest ci­chym za­bój­cą ko­biet. Skąd to po­rów­na­nie? Wy­ni­ka z tego, że no­wo­twór ten bar­dzo dłu­go nie daje żad­nych ob­ja­wów. A gdy­by był roz­po­zna­ny w tym pierw­szym, bez­ob­ja­wo­wym okre­sie, to u po­nad 90% ko­biet moż­na by uzy­skać peł­ne wy­le­cze­nie. Spis tre­ści: Ob­ja­wy raka szyj­ki ma­ci­cyJak czę­sto wy­ko­ny­wać cy­to­lo­gię?Jak przy­go­to­wać się do po­bra­nia cy­to­lo­gii?Cy­to­lo­gia w cią­ży Ob­ja­wy raka szyj­ki ma­ci­cy Póź­ne ob­ja­wy raka szyj­ki ma­ci­cy to przede wszyst­kim nie­pra­wi­dło­we krwa­wie­nia z dróg rod­nych, krwa­wie­nia po sto­sun­ku, upła­wy, któ­re nie­kie­dy są my­lo­ne z in­fek­cją in­tym­ną (i mie­sią­ca­mi le­czo­ne le­ka­mi bez re­cep­ty – bez wi­zy­ty u gi­ne­ko­lo­ga). Dłu­go by tłu­ma­czyć, ale mię­dzy in­ny­mi dla­te­go uwa­żam, że leki na in­fek­cje po­chwy nie po­win­ny być do­stęp­ne bez re­cep­ty, po­nie­waż za­bu­rza­ją one na­szą czuj­ność on­ko­lo­gicz­ną). Za­cho­ro­wal­ność na raka szyj­ki ma­ci­cy w Pol­sce w la­tach 2008-2010 w za­leż­no­ści od wie­ku Za­pa­mię­taj – je­że­li masz nie­pra­wi­dło­wą wy­dzie­li­nę z po­chwy i krwa­wie­nia, pierw­sze co na­le­ży zro­bić to udać się do gi­ne­ko­lo­ga lub po­łoż­nej i wy­ko­nać cy­to­lo­gię szyj­ki ma­ci­cy. Nie dla­te­go, że cy­to­lo­gia po­wie nam coś o in­fek­cji, nie! – cy­to­lo­gia za­sad­ni­czo nie mówi nic o ro­dza­ju in­fek­cji, ale po­mo­że nam wy­klu­czyć naj­bar­dziej nie­bez­piecz­ną przy­czy­nę nie­pra­wi­dło­wej wy­dzie­li­ny z po­chwy. Oczy­wi­ście, je­że­li masz ak­tu­al­ną cy­to­lo­gię szyj­ki ma­ci­cy to szan­se, że wy­dzie­li­na jest wy­ni­kiem in­wa­zyj­ne­go raka szyj­ki ma­ci­cy – są małe. Więc nie pa­ni­kuj­my. Jak czę­sto wy­ko­ny­wać cy­to­lo­gię? Tu za­czy­na­ją się ogrom­ne scho­dy. I szcze­rze, na to py­ta­nie nie da się od­po­wie­dzieć tak jed­no­znacz­nie. Chcia­ła­bym Wam po­wie­dzieć – rób­cie cy­to­lo­gię raz na rok to na pew­no bę­dzie ona za­wsze ak­tu­al­na. Jest w tym ziar­no praw­dy – i jest to cał­kiem do­bre po­dej­ście. Sto­so­wa­ne przez spo­rą część gi­ne­ko­lo­gów w Pol­sce. Dla­cze­go nie przez wszyst­kich – za­py­ta­cie? Bo nie ma żad­nych ofi­cjal­nych wy­tycz­nych, że cy­to­lo­gię trze­ba wy­ko­ny­wać raz na rok u zdro­wej, nie­ob­cią­żo­nej ko­bie­ty. Obec­nie obo­wią­zu­ją­ce wy­tycz­ne od­no­śnie ba­dań pro­fi­lak­tycz­nych raka szyj­ki ma­ci­cy Pol­skie­go To­wa­rzy­stwa Gi­ne­ko­lo­gów i Po­łoż­ni­ków – po­zwa­la­ją na­wet na ba­da­nia prze­sie­wo­we raz na 5 lat (!), je­że­li za­rów­no wy­nik cy­to­lo­gii i ba­da­nie DNA HPV jest pra­wi­dło­we. Z dru­giej stro­ny we­dług pro­gra­mu pro­fi­lak­ty­ki raka szyj­ki ma­ci­cy usta­lo­ne­go przez Na­ro­do­wy Fun­dusz Zdro­wia – pro­fi­lak­ty­ka raka szyj­ki ma­ci­cy to cy­to­lo­gia raz na trzy lata u ko­biet mię­dzy 25. a 59. ro­kiem ży­cia. O ba­da­niach DNA HPV nie ma wzmian­ki. Jed­no co mu­si­cie wie­dzieć to, to że te po­wyż­sze wy­tycz­ne do­ty­czą pro­gra­mu skri­nin­go­we­go, czy­li ba­dań w po­pu­la­cji ko­biet bez ob­ja­wów. Je­że­li gi­ne­ko­log uzna za ko­niecz­ne to może pa­cjent­ce (w ra­mach NFZ) po­bie­rać cy­to­lo­gię na­wet na każ­dej wi­zy­cie. Czy to ma sens, to już inne py­ta­nie. Ak­tu­ali­za­cja na 2022 rok W grud­niu 2021 roku po­ja­wił się „Sche­mat po­ste­po­wa­nia w scre­enin­gu Raka Szyj­ki Ma­ci­cy (RSM)” opu­bli­ko­wa­ny przez Pol­skie To­wa­rzy­stwo Gi­ne­ko­lo­gów i Po­łoż­ni­ków. Dia­gno­sty­kę opar­to przede wszyst­kim: na cy­to­lo­gii (kla­sycz­nej lub pre­fe­ro­wa­nej na pod­ło­żu płyn­nym), ge­no­ty­po­wa­niu HPV. (W Pol­sce nie­ste­ty nie roz­po­wszech­ni­ła się cy­to­lo­gia na pod­ło­żu płyn­nym, a część ba­dań z po­niż­szych sche­ma­tów nie jest re­fun­do­wa­na przez NFZ. Miej­my na­dzie­ję, że ule­gnie to nie­dłu­go zmia­nie). Po­stę­po­wa­nie po­dzie­lo­no we­dług wie­ku pa­cjen­tek: dla ko­biet przed 30. ro­kiem ży­cia, nadal naj­istot­niej­sze jest wy­ko­ny­wa­nie cy­to­lo­gii co 1-3 lata za­leż­nie od uprzed­nie­go wy­ni­ku,dla ko­biet po­mię­dzy 30. a 70. ro­kiem ży­cia za­le­ca­ne jest wy­ko­ny­wa­nie tzw. Co-Te­stu, czy­li jed­no­cze­sne­go ozna­cze­nia cy­to­lo­gii i sta­tu­su HR-HPV (co 1-3 lata ). Co to ta­kie­go ta cy­to­lo­gia płyn­na? Cy­to­lo­gia – może być wy­ko­na­na na dwa spo­so­by: cy­to­lo­gia kla­sycz­na – „na szkieł­ko”,cy­to­lo­gia płyn­na – ko­mór­ki z szyj­ki ma­ci­cy są trans­por­to­wa­ne do la­bo­ra­to­rium w spe­cjal­nym płyn­nie. Cy­to­lo­gia płyn­na – ma tę za­le­tę, że moż­na z tego ma­te­ria­łu rów­nież wy­ko­nać ty­po­wa­nie DNA HPV oraz w ra­zie ko­niecz­no­ści bar­wić ko­mór­ki na róż­ne spo­so­by. Daje to nie­co więk­sze moż­li­wo­ści dia­gno­stycz­ne. Ale za­sad­ni­czo z ana­liz wy­ni­ka, że oba ro­dza­je cy­to­lo­gii mają po­dob­ną czu­łość w roz­po­zna­wa­niu zmian dys­pla­stycz­nych w prze­bie­gu raka szyj­ki ma­ci­cy. Ty­po­wa­nie HPV, u kogo jest za­le­ca­ne? To rów­nież nie jest naj­prost­sze py­ta­nie, bo są róż­ne sche­ma­ty ba­dań. Na pew­no za­le­ca się ty­po­wa­nie HPV u ko­biet, u któ­rych cy­to­lo­gia wy­szła nie­pra­wi­dło­wo – ASC-US, ASC-H, LSIL, HSIL. Czu­łość cy­to­lo­gii Część z Was pew­nie się już po­gu­bi­ła i my­śli so­bie: „Do­bra Ni­co­la nie mie­szaj tyl­ko po­wiedz, jak czę­sto Ty wy­ko­nu­jesz ba­da­nia, zna­jąc te wszyst­kie wy­tycz­ne?”. No więc od­po­wiedź brzmi – cy­to­lo­gię wy­ko­nu­ję u sie­bie – oczy­wi­ście nie sama so­bie 😉 raz na rok. I jest ku temu tyl­ko je­den po­wód – po­nie­waż czu­łość cy­to­lo­gii w naj­lep­szym wy­pad­ku (naj­le­piej po­bra­ny ma­te­riał, do­brze prze­cho­wa­ny, od­po­wied­nie la­bo­ra­to­rium i do­świad­czo­ny le­karz opi­su­ją­cy ba­da­nie) – się­ga 70%. Na szczę­ście rak szyj­ki ma­ci­cy jest no­wo­two­rem, któ­ry roz­wi­ja się wie­le lat. Więc za­łóż­my, że jed­ne­go roku go nie roz­po­zna­my – a szan­se są nie­ste­ty więk­sze niż 30% (tak wiem, to prze­ra­ża­ją­ce) – to wte­dy wy­ko­nu­jąc ba­da­nie raz w roku, za­ła­pie­my go praw­do­po­dob­nie jesz­cze na eta­pie, kie­dy bę­dzie moż­na go sku­tecz­nie le­czyć. Mam świa­do­mość, że taka czę­sto­tli­wość nie jest uwzględ­nio­na w ofi­cjal­nych wy­tycz­nych, ale wiem też, że wie­le au­to­ry­te­tów z dzie­dzi­ny gi­ne­ko­lo­gii ma ta­kie same zda­nie, dla­te­go od­wa­ży­łam się to na­pi­sać – zresz­tą od nich ta­kie my­śle­nie za­czerp­nę­łam. War­to pod­kre­ślić, że ro­biąc ba­da­nie raz na rok – na pew­no so­bie nie szko­dzi­cie, co naj­wy­żej z Wa­sze­go do­mo­we­go bu­dże­tu ubę­dzie 50 zł (bo mniej wię­cej tyle kosz­tu­je kla­sycz­na cy­to­lo­gia szyj­ki ma­ci­cy wy­ko­na­na pry­wat­nie). Tyle sło­wa­mi wstę­pu a te­raz przejdź­my do kon­kret­nych py­tań i od­po­wie­dzi, spraw któ­re Was nur­tu­ją od­no­śnie cy­to­lo­gii. Od­po­wied­nia szczo­tecz­ka cy­to­lo­gicz­na Po­wo­dy, dla któ­rych cy­to­lo­gia po­win­na być po­bra­na spe­cjal­ną szczo­tecz­ką (po­ni­żej mo­że­cie zo­ba­czyć, jak wy­glą­da) a nie wa­ci­kiem za­sad­ni­czo wska­zu­je­my dwa: tyl­ko tym spo­so­bem po­bie­rze­my ko­mór­ki za­rów­no z ka­na­łu szyj­ki ma­ci­cy jak i z tar­czy,aby uzy­skać dużą (wy­star­cza­ją­cą) ilość ko­mó­rek do oce­ny trze­ba użyć szorst­kie­go na­rzę­dzia, któ­re nie do­ty­ka a nie­co na­ru­sza cią­głość tkan­ki. Wy­tłu­ma­czy­łam Wam to do­kład­nie w tym fil­mie. Co zro­bić je­że­li le­karz po­bie­ra wa­ci­kiem a nie szczo­tecz­ką? Tego nie wiem. Ale po­zwo­lę so­bie za­cy­to­wać tu mo­je­go sze­fa, mój gi­ne­ko­lo­gicz­ny au­to­ry­tet – od­po­wiedź brzmi: „zmie­nić le­ka­rza”. Bo wy­tycz­ne już od 2006 roku są jed­no­znacz­ne, że cy­to­lo­gia szyj­ki ma­ci­cy musi być po­bie­ra­na spe­cjal­nym do tego na­rzę­dziem a nie wa­ci­kiem. Jak przy­go­to­wać się do po­bra­nia cy­to­lo­gii? Do cy­to­lo­gii nie trze­ba się spe­cjal­nie przy­go­to­wy­wać, wska­za­na jest nor­mal­na co­dzien­na hi­gie­na przed ba­da­niem. Nie wol­no płu­kać lub myć po­chwy we­wnątrz (nie wol­no tego ro­bić nig­dy ale przed cy­to­lo­gią to już ab­so­lut­nie). Na 48 h przed nie wol­no współ­żyć ani sto­so­wać le­ków do­po­chwo­wych. Co do dnia cy­klu to, cza­sa­mi się mówi aby było to co naj­mniej 5 dni po i 5 dni przed mie­siącz­ką – nie­ste­ty cięż­ko tak ide­al­nie tra­fić – więc praw­da i rze­czy­wi­stość jest taka, że cy­to­lo­gię moż­na wy­ko­nać każ­de­go dnia cy­klu kie­dy nie ma mie­siącz­ki. U ko­biet po me­no­pau­zie, na­bło­nek po­chwy oraz szyj­ki ma­ci­cy jest za­ni­ko­wy – dla­te­go war­to roz­wa­żyć przy­go­to­wa­nie ko­mó­rek do ba­da­nia sto­su­jąc miej­sco­wo pro­bio­ty­ki i es­tro­ge­ny (jest to de­cy­zja wa­sze­go le­ka­rza in­dy­wi­du­al­nie do­pa­so­wa­na do kon­kret­nej pa­cjent­ki). Cy­to­lo­gia w cią­ży We­dług pol­skich wy­tycz­nych PTG oraz re­fun­da­cji NFZ, każ­da ko­bie­ta w cią­ży po­win­na mieć po­bra­ną przy­najm­niej raz cy­to­lo­gię. Za­zwy­czaj robi się to na jed­nej z pierw­szych wi­zyt, ale moż­na po­brać i w dru­gim lub trze­cim try­me­strze, je­że­li ko­bie­ta do­pie­ro wte­dy się zgło­si na wi­zy­tę. Za­tem w cią­ży nie dość, że moż­na to wręcz trze­ba po­bie­rać cy­to­lo­gię. Wszyst­ko dla­te­go, że rak szyj­ki ma­ci­cy roz­po­zna­ny w cią­ży nie­ste­ty prze­bie­ga bar­dziej agre­syw­nie i wcze­sna dia­gno­sty­ka jest tu klu­czo­wa. W trak­cie lak­ta­cji czy­li pod­czas kar­mie­nia pier­sią moż­na po­bie­rać cy­to­lo­gię. Pa­mię­tam, ko­men­tarz mo­je­go sze­fa na moim Fa­ce­bo­oku “ma­ma­gi­ne­ko­log” – ja­kiś rok temu (a pan pro­fe­sor W. bar­dzo rzad­ko ko­men­tu­je, więc to było coś!). Jed­na z Was na­pi­sa­ła, że le­karz nie chce jej po­brać cy­to­lo­gii, bo ona kar­mi, kar­mi­ła już pół­to­ra roku i nie chcia­ła jesz­cze koń­czyć kar­mie­nia – wie­cie co Pro­fe­sor od­pi­sał? – „Zmień le­ka­rza”.Za­tem je­że­li kar­misz i w tym okre­sie przy­pa­da ter­min, aby wy­ko­nać cy­to­lo­gię to moż­na to ba­da­nie wy­ko­nać. Za­zwy­czaj po­bie­ram cy­to­lo­gię oko­ło pół roku po po­ro­dzie – dla­cze­go? Bo wte­dy przy­pa­da mniej wię­cej rok od ostat­niej cy­to­lo­gii (tej wy­ko­na­nej na po­cząt­ku cią­ży) i na­bło­nek szyj­ki ma­ci­cy jest już zre­ge­ne­ro­wa­ny po po­ro­dzie – ale po­now­nie, to żad­ne ofi­cjal­ne wy­tycz­ne. Je­że­li jest taka ko­niecz­ność (np. cy­to­lo­gia w cią­ży była nie­pra­wi­dło­wa) to moż­na cy­to­lo­gię po­brać już na wi­zy­cie po po­ło­gu, czy­li 6 ty­go­dni po po­ro­dzie. PS. Za po­moc przy na­pi­sa­niu tego ar­ty­ku­łu dzię­ku­ję fa­na­tycz­ce cho­rób szyj­ki ma­ci­cy wspa­nia­łej lek. Mag­da­le­nie Gro­chec­kiej. Dzię­ku­ję rów­nież lek. Mar­ty­nie Szo­pie-Kru­piń­skiej, któ­ra uak­tu­al­ni­ła dla Was wszyst­kie dane i wy­tycz­ne, to dzię­ki niej ma­te­riał zy­skał do­dat­ko­wy edu­ka­cyj­ny wy­miar. Badanie cytologiczne, nazywane cytologią, pozwala na wczesne wykrycie raka szyjki macicy. Na czym polega cytologia i jak interpretować jej wynik? Czym są grupy cytologiczne? Co robić, gdy wynik nie jest prawidłowy? Badanie cytologiczne to podstawowe badanie ginekologiczne, które w wieku rozrodczym powinno się wykonywać raz na 3 lata. Dlaczego jest takie ważne dla zdrowia kobiety? Co oznaczają jego wyniki przedstawiane jako grupy cytologiczne? Spis treściJak przebiega badanie cytologiczne?Jak często robić cytologię?Wyniki cytologii - jak je odczytywać?Nieprawidłowy wynik cytologii - co dalej?Zmiany w obrazie histopatologicznym szyjki macicyRola wirusa HPV w etiologii raka szyjki macicy Poradnik Zdrowie: nowotwory ginekologiczne Jak przebiega badanie cytologiczne? Cytologia to proste badanie, które można wykonać podczas zwykłej wizyty u ginekologa. Lekarz prosi o wygodne ułożenie się w fotelu ginekologicznym. W celu uwidocznienia tarczy szyjki macicy, wprowadza do pochwy wziernik, a następnie za pomocą szczoteczki o elastycznych włóknach pobiera wydzielinę zawierającą komórki błony śluzowej pochodzące z nabłonka tarczy i kanału szyjki macicy. Tak pobrany materiał należy bezzwłocznie rozprowadzić na szkiełku i utrwalić (metoda cytologii konwencjonalnej) lub umieścić w specjalnym pojemniku z podłożem płynnym (cytologia na podłożu płynnym). Próbkę należy odpowiednio oznakować: numerem badania, nazwiskiem, imieniem pacjentki oraz dołączyć skierowanie. Ważna jest również informacja dotycząca ostatniej miesiączki oraz ewentualnej hormonoterapii stosowanej przez pacjentkę. Czytaj również: Bezpłatne szczepienia przeciwko HPV w całej Polsce Konizacja szyjki macicy - co to za zabieg, kiedy jest potrzebny i jak się do niego przygotować? Jak często robić cytologię? Obecnie rezygnuje się z badań profilaktycznych u kobiet poniżej 21 roku życia. Zauważono, że w tej grupie dodatni wynik badania cytologicznego - LSIL/HPV nie jest wskaźnikiem ryzyka zmian o charakterze CIN II, gdyż większość z nich ulega samoistnej regresji, a dalsza diagnostyka może prowadzić jedynie do niepotrzebnie okaleczających procedur medycznych. Dlatego nawet w przypadku wczesnej inicjacji seksualnej czy współistnienia innych czynników ryzyka, nie zaleca się wykonywania cytologii poniżej 21. roku życia. W Polsce program badań profilaktycznych w kierunku raka szyjki macicy jest kierowany do kobiet po 25. roku życia i w przypadku uzyskania wyniku prawidłowego i braku czynników ryzyka, wystarczy powtarzanie cytologii co trzy lata. Po 30. roku życia zaleca się równoczasowe wykonanie badania cytologicznego oraz testu HPV. Uważa się, że jeśli poprzednie wyniki były prawidłowe, można zakończyć prowadzenie badań profilaktycznych po 65. roku życia. Należy zwrócić uwagę, że zastosowanie szczepionki przeciw wirusowi HPV nie zwalnia z konieczności robienia cytologii. Zalecenia co do częstości badań są takie same. Jedynie zabieg histerektomii skutkuje brakiem konieczności prowadzenia dalszej profilaktyki. Szczególną grupę stanowią kobiety: zakażone HIV lub HPV wysokiego ryzyka onkogennego, przyjmujące leki immunosupresyjne bądź leczone w przeszłości z powodu śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy (CIN) lub raka szyjki macicy. U nich badanie cytologiczne należy powtarzać co 12 miesięcy. Wyniki cytologii - jak je odczytywać? George Papanicolaou był amerykańskim ginekologiem, pionierem badania cytologicznego i od jego nazwiska wzięła nazwę klasyfikacja służąca do opisywania wyników tego badania. Obecnie uważa się ją za niewystarczającą w przekazywaniu istotnych z klinicznego punktu widzenia informacji pomiędzy cytologiem a ginekologiem. Jednak warto się z nią zapoznać, ponieważ nadal jest używana przez wielu lekarzy w Polsce. Obecnie powinno się stosować System Bethesda, czyli system klasyfikacji wprowadzony przez Narodowy Instytut Onkologii USA w 1991 roku oraz zmodyfikowany w roku 2001. Istotne było wprowadzenie pojęcia jakości rozmazu, opracowano również standardy pobierania materiału cytologicznego oraz postępowania dla pacjentek z nieprawidłowym wynikiem. Grupy cytologiczne Wyróżnia się pięć grup cytologicznych: 1 GRUPA - wyłącznie prawidłowe komórki nabłonka 2 GRUPA - najczęściej występujący wynik, zwłaszcza w grupie kobiet aktywnych seksualnie; obok prawidłowych komórek stwierdza się obecność komórek zapalnych, jednak bez komórek nieprawidłowych; uważany za wynik prawidłowy 3 GRUPA - obecne są komórki dysplastyczne i określa się stopień dysplazji jako: mały, średni lub duży; jest to ważne ze względu na różnice w dalszym postępowaniu; dysplazja małego stopnia może się cofnąć po leczeniu, natomiast średniego czy dużego stopnia wymaga zwykle dodatkowych badań 4 GRUPA - obecne są komórki atypowe czyli komórki o charakterze nowotworowym; jest to wynik nieprawidłowy, ale wykrycie choroby na tym etapie daje 100 % szans na wyleczenie, konieczna jest jednak szybka diagnostyka i leczenie 5 GRUPA - komórki atypowe są liczne; może to oznaczać obecność raka inwazyjnego, ale do postawienia pewnego rozpoznania konieczna jest pogłębiona diagnostyka - pobranie wycinków z szyjki macicy Terminologia Systemu Bethesda: Nieprawidłowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego ASC – atypowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego (podzielono na ASCUS i ASC-H) ASCUS – nieprawidłowe komórki nabłonka płaskiego trudne do jednoznacznej interpretacji ASC-H – nieprawidłowe komórki nabłonka płaskiego, w których nie można wykluczyć zmian dużego stopnia HSIL LSIL – zmiany śródnabłonkowe dyskariotyczne małego stopnia, zawierające: wirusa HPV, łagodną dysplazję, śródnabłonkową neoplazję szyjki macicy CIN 1 HSIL – zmiany śródnabłonkowe dyskariotyczne dużego stopnia, zawierające: dysplazję średniego i dużego stopnia, raka in situ, CIN 2 lub CIN 3 Nieprawidłowe komórki nabłonka gruczołowego AGC – atypowe komórki gruczołowe AGUS – nieprawidłowe komórki nabłonka gruczołowego trudne do jednoznacznej interpretacji AGCN – nietypowe komórki gruczołowe podejrzane onkologicznie Nieprawidłowy wynik cytologii - co dalej? Przede wszystkim każdy wynik badania należy skonsultować z lekarzem, który na podstawie dokładnego wywiadu z pacjentem, może dobrać procedury diagnostyczno-terapeutyczne najlepsze dla konkretnej pacjentki. W przypadku rozpoznania ASC-US zaleca się wykonanie dwóch badań cytologicznych w odstępach sześciomiesięcznych lub testu molekularnego na obecność HR HPV. Prawidłowy wynik pozwala na powrót do standardowych badań przesiewowych. W przypadku nieprawidłowości, kolejnym krokiem jest wykonanie badania kolposkopowego. Ujemny wynik badania kolposkopowego u pacjentki z dodatnim wynikiem HR HPV jest wskazaniem do powtórnego testu HR HPV za rok lub dwukrotnego wykonania cytologii, co 6 miesięcy. Należy pamiętać, że przy ASC-US, konizacja szyjki macicy nie powinna być pierwotnym postępowaniem diagnostycznoterapeutycznym. W porównaniu do ASC-US przy ASC-H, CINII+ występuje znamiennie częściej, dlatego dalsze postępowanie diagnostyczne jest takie jak dla wyników HSIL (patrz dalej). Ryzyko CIN II+ i raka u kobiet z wynikiem LSIL jest porównywalne jak w przypadku wyniku ASC-US i dlatego dalsze postępowanie niewiele się różni. Można rozważyć wykonanie kolposkopii z zamiarem wykonania biopsji. Jedynie u kobiet w wieku pomenopauzalnym, jako pierwsze rekomenduje się wykonanie testu HR HPV, ponieważ większe jest u nich prawdopodobieństwo zakażenia przetrwałego. W porównaniu do kobiet młodszych, w tej grupie pacjentek test ten posiada znacznie wyższą wartość prognostyczną. Wynik LSIL nie jest wskazaniem do wycięcia zmiany na szyjce macicy. W przypadku HSIL lub ASC-H zaleca się wykonanie badania kolposkopowego z biopsją podejrzanych zmian lub diagnostyczno-terapeutyczne wycięcie zmiany na szyjce z biopsją kanału. Nie ma sensu wykonywanie testu HR HPV, ponieważ w tym przypadku nie ma wartości diagnostycznej ani prognostycznej. Jeśli badanie histologiczne nie wykaże groźnych zmian, badanie kolposkopowe i cytologiczne powinno być wykonywane co 6 miesięcy. Kolejne rozpoznanie HSIL lub ASC-H powinno być zweryfikowane poprzez konizację. Natomiast dwukrotne negatywne wyniki cytologii i kolposkopii upoważniają kobietę na powrót do rutynowego badania pamiętać, że u kobiet z HSIL nie powinno się wykonywać zabiegów na szyjce macicy, po których nie uzyskujemy materiału do badania histologicznego. Rzadko rozpoznaje się AGC czyli obecność atypowych komórek gruczołowych. Zwykle są to komórki nienowotworowe związane z istnieniem polipa lub stanu zapalnego. Jednak w części takich przypadków stwierdza się zmiany CINII+, raka inwazyjnego szyjki macicy, endometrium czy jajnika, jajowodu. Z uwagi na niejednoznaczność tego wyniku, należy zastosować panel badań diagnostycznych: kolposkopię, biopsję kanału szyjki macicy, biopsję endometrium, test HR HPV, ultrasonografię dopochwową. Wykonanie tylko powtórnego rozmazu lub testu HR HPV jest niewystarczające! Stwierdzenie komórek raka w rozmazie cytologicznym wymaga pilnej diagnostyki, na którą składa się: biopsja celowana i wyłyżeczkowanie jamy macicy z następową oceną histopatologiczną. Dalsze postępowanie uzależnione jest od stopnia zaawansowania choroby i wieku pacjentki. Zmiany w obrazie histopatologicznym szyjki macicy Od roku 1975 WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) opisując zmiany w obrazie histopatologicznym szyjki macicy, wyróżniała dysplazję oraz raka przedinwazyjnego (carcinoma in situ). Termin “dysplazja” oznaczał występowanie nieprawidłowych komórek dysplastycznych w miejscu, gdzie powinien znajdować się nabłonek wielowarstwowy płaski. W zależności od grubości zmienionych dysplastycznie warstw nabłonka, wyróżniono trzy stopnie dysplazji: małą, średnią i dużą. Jednak z czasem zwrócono uwagę na niedoskonałość takiego podziału, gdyż zmiany prekursorowe w nabłonku szyjki macicy stanowią jeden ciągły proces transformacji nowotworowej. Dlatego też zrezygnowano z określenia “dysplazja” na rzecz “szyjkowej neoplazji śródnabłonkowej” (cervical intraepithelial neoplasia - CIN). Zależnie od stopnia zaawansowania zmian wyróżnia się: CIN I - zmiany dotyczą dolnej 1/3 grubości nabłonka; z uwagi na możliwość cofnięcia się zmian nawet bez leczenia (nawet 80% CIN 1 ulega samoistnej regresji w przeciągu 12-24 miesięcy), nie jest w pełni zmianą przednowotworową CIN II - zmiany dotyczą 2/3 grubości nabłonka z występowaniem równoczesnej atypii komórek nabłonka znacznego stopnia; uważany jest za stan przedrakowy i wymaga leczenia CIN III - obejmuje ponad 2/3, lub całą grubość nabłonka z silnie wyrażonymi cechami atypii komórek; obejmuje zmiany wcześniej określane jako “rak przedinwazyjny” Rola wirusa HPV w etiologii raka szyjki macicy Niemiecki lekarz Harald zur Hausen zajmował się badaniami dotyczącymi etiologii raka szyjki macicy. W 2008 roku za odkrycie zależności między zakażeniem wirusem HPV a rozwojem raka szyjki macicy otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Wirus HPV czyli wirus brodawczaka ludzkiego należy do grupy wirusów DNA. Jest przenoszony głównie drogą płciową i najczęściej ma przemijający charakter. Niestety przetrwała infekcja onkogennymi typami wirusa (HR HPV) ma wpływ na rozwój śródnabłonkowej neoplazji i raka szyjki macicy. Wyróżnia się 16 typów wirusa HPV mogących prowadzić do powstania raka. Największe znaczenie ma HPV 16 i 18, ponieważ odpowiada za ponad 70% wszystkich przypadków zachorowań na raka szyjki macicy oraz większość przypadków śródnabłonkowej neoplazji. Niektóre typy wirusa (typ 6 i 11) są mniej niebezpieczne, wywołują jednak wspomniane kłykciny kończyste, czyli brodawki narządów płciowych. Rak szyjki macicy rocznie odbiera życie ok. 300 tysiącom kobiet na całym świecie. Powoduje go wirus brodawczaka ludzkiego HPV, a ochronić mogą nas szczepienia i nowoczesne metody badań profilaktycznych. Czym różni się cytologia płynna od klasycznej i co możesz zrobić, gdy wynik badania będzie nieprawidłowy? W 2008 roku profesor Harald zur Hausen otrzymał nagrodę Nobla za odkrycie związku między zakażeniami przetrwałymi wirusami HPV i rakiem szyjki macicy. Jego badania pozwoliły już wcześniej na rejestrację szczepionek przeciw najbardziej onkogennym typom wirusa HPV – 16 i 18, które są odpowiedzialne za ponad 70% przypadków nowotworu szyjki macicy. Ale od tego czasu medycyna nie stoi w miejscu. Istnieją już bardziej zaawansowane szczepionki i bardzo czułe badania pozwalające na jego w Polsce ciągle nie ma wdrożonej strategii populacyjnych szczepień przeciw HPV. Czy jesteśmy zatem bezradni? Eksperci przekonują, że niezupełnie. Kluczem do zdrowia jest profilaktyka, nowoczesna diagnostyka i najnowsze metody leczenia. Rak szyjki macicy - profilaktyka to podstawaEksperci zgodnie podkreślają, że nawet przy zbyt słabej profilaktyce pierwotnej (szczepienia przeciw HPV) rak szyjki macicy w Polsce nie musi być problemem. Jednak kobiety muszą się regularnie badać i przede wszystkim chodzić do ginekologa. - My już nie szukamy raka, ale zmian na wcześniejszym etapie. Nawet we wczesnej fazie raka możemy oszczędzić narząd rodny – podkreśla profesor Robert Jach z Uniwersytetu Jagiellońskiego, przewodniczący Sekcji Patologii Szyjki Macicy, Kolposkopii i Cytologii PTGiP. – Te wszystkie technologie mają służyć temu, żeby panie były wyleczone i żeby oszczędzić im konieczności amputacji szyjki macicy – dodaje. Prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników Profesor Mariusz Zimmer przypomina zaś o rekomendowanych badaniach: Cytologia tradycyjna powinna być wykonywana co roku. Jeśli kobiety zdecydują się na cytologię płynną z testem w kierunku HPV – obecnie niestety odpłatną, to między 35 i 70 rokiem życia w przypadku prawidłowych wyników mogą te badania powtarzać nawet co 3-5 lat. Skąd taka różnica? Cytologia płynna – nowoczesna i bardziej skutecznaCytologia na podłożu płynnym była jednym z bohaterów niedawnego Kongresu Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Przede wszystkim dlatego, że powinna być standardem, a nie jest niestety w Polsce finansowana ze środków publicznych. Jest jednak szansa, że wkrótce się to zmieni. Zdaniem Polskiego Towarzystwa Patologów (PTP) metoda płynna jest dokładniejsza i powinna być stosowana jako podstawowa oraz finansowana przez NFZ. PTP wniosek w tej sprawie przekazało do ministerstwa jeszcze w 2016 się różni cytologia na podłożu płynnym od tej obecnie powszechnie wykonywanej? Z punktu widzenia pacjentki – niczym. Z punktu widzenia lekarza – daje większą pewność prawidłowego wyniku cytologii. Cytologia klasyczna polega na pobraniu wymazu z szyjki macicy i przeniesieniu go od razu na suche szkiełko. Tak przygotowany materiał trafia do laboratorium i tam jest poddawany ocenie mikroskopowej. Zaletą tej metody jest prostota i niskie koszty. Wadą jest niska czułość, na poziomie 50-60% (co oznacza, że u 4 do 5 na 10 badanych kobiet nieprawidłowe komórki w szyjce macicy nie zostają wykryte) oraz stosunkowo duży odsetek materiałów złej jakości, które nie nadają się do badania. W takim przypadku potrzebne jest ponowne pobranie specjalistów lepszą metodą jest nowoczesna cytologia na podłożu płynnym (LBC - ang. Liquid-Based Cytology). Badanie polega na tym, że wymaz pobierany jest z szyjki macicy za pomocą szczoteczki cytologicznej, której końcówka jest przenoszona do pojemnika ze specjalnym płynem, który zapobiega uszkodzeniu pobranych komórek. W laboratorium materiał zostaje przeniesiony na specjalny filtr, gdzie dochodzi do oczyszczenia wymazu z niepożądanych elementów. Na koniec próbka przenoszona jest na szkiełko mikroskopowe i podlega badaniu.– Na 1000 przebadanych kobiet cytologia konwencjonalna nie wykryje zmian u ośmiu kobiet. Cytologia na podłożu płynnym jest dokładniejsza, ale nadal nie wykryje zmian u sześciu kobiet – mówi prof. Robert Jach. Ale cytologia na podłożu płynnym daje coś więcej. Daje mianowicie możliwość przeprowadzenia testów w kierunku DNA wirusa HPV – a co za tym idzie zwiększa szanse na uniknięcie błędnej diagnozy. – Na 1000 pacjentek "zgubimy" wtedy 2 – dodaje profesor Jach. Wyniki cytologii opisywane są zgodnie z systemem Bethesda za pomocą skrótów, gdzie NILM oznacza wynik prawidłowy, natomiast pozostałe – LSIL, HSIL, ASC-US, AGC, ASC-H – wynik nieprawidłowy o różnym stopniu i znaczeniu. – Jeśli cytologia jest nieprawidłowa – z lub bez infekcji wirusem HPV, należy udać się niezwłocznie do ginekologa, który zastosuje jedną z kilku proponowanych dróg postępowania rekomendowanego przez ekspertów PTGiP. Mamy takie algorytmy postępowania jasno określone w formie diagramów i każdy lekarz ginekolog, który samodzielnie przyjmuje i leczy pacjentki powinien je znać – podkreśla Prezes PTGiP prof. Mariusz cytologia – czy to wyrok? W algorytmie postępowania, z niektórymi postaciami nieprawidłowości w wynikach cytologii z HPV, istnieje ścieżka odczekania i powtórzenia badań w odstępie 6-12 miesięcy. Dotyczy to niektórych mało zaawansowanych patologii typu ASC-US i LSIL, które to zmiany mogą się samoistnie wycofać. Zdaniem naukowców zdecydowana większość infekcji HPV ustępuje samoistnie i choroba się nie rozwija. Niestety w kilku procentach przypadków dochodzi do tak zwanego zakażenia przetrwałego, które może doprowadzić do zmian przednowotworowych i później raka szyjki macicy. Czy nieprawidłowy wynik badania to wyrok? Obecnie pojawiły się wyroby medyczne i leki, które można stosować, u pacjentek zakwalifikowanych po badaniu cytologicznym i ocenie obecności wirusów HPV, do powtórzenia badania za 6-12 miesięcy – mówi profesor Mariusz Zimmer. Do takich produktów zalicza się polecany przez specjalistów żel dopochwowy DeflaGyn. Zawarte w preparacie cząsteczki silnie zdyspergowanego mikrokrystalicznego dwutlenku krzemu adsorbują patogeny z powierzchni szyjki macicy. Produkt wyłapuje i pochłania patogeny i hamuje ich rozprzestrzenianie się. Następnie dzięki silnemu działaniu antyoksydacyjnemu neutralizuje szkodliwe działanie patogenów i finalnie je eliminuje. Trzymiesięczna kuracja preparatem składa się z 3 serii po 28 dni z przerwą na miesiączkę. Pierwsze badania potwierdzające skuteczność preparatu przeprowadzono na grupie 200 kobiet, które otrzymały nieprawidłowy wynik cytologii i/lub obecność HPV, a kolposkopia nie wykazała zmian śródnabłonkowych dużego stopnia (bez HSIL). Pacjentki przez 3 miesiące stosowały terapię preparatem DeflaGyn, zaś porównywalna grupa 106 pacjentek nie otrzymywała leczenia. Końcowymi punktami badania były wyniki powtórnego badania cytologicznego, zmiany w wynikach badań na obecność wysokoonkogennych typów wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV HR) oraz zmiany w wynikach testów na obecność białek p16 i Ki-67. Wizyty kontrolne odbywały się 3 i 6 miesięcy po rozpoczęciu 6 miesiącach od rozpoczęcia badania u 80,9% stosujących żel DeflaGyn, nastąpiła poprawa wyników cytologicznych. W grupie niestosującej leczenia poprawa nastąpiła u 37,1% pacjentek. Natomiast oczyszczenie szyjki macicy z wysokoonkogennych typów wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV HR) wystąpiło u 53% pacjentek stosujących żel DeflaGyn, podczas gdy w grupie niestosującej leczenia nie zaobserwowano żadnej poprawy w tym parametrze.– W naszej klinice prowadzimy obserwacje w tym zakresie, które potwierdzają dane literaturowe wykazujące skuteczność w doprowadzeniu do regresji cytologiczno-wirusowej już po 3 miesiącach stosowania tych preparatów – dodaje profesor Zimmer. – Oczywiście stosujemy takie postępowanie tylko i wyłącznie w tej grupie pacjentek, u których standard postępowania dopuszcza oczekiwanie na ponowny wynik. Z tego powodu stosowanie żelu dopochwowego DeflaGyn może się odbyć wyłącznie po konsultacji i za zgodą lekarza ginekologa. Strona główna > Blog > Nieprawidłowy wynik cytologii | Lifestyle Nieprawidłowy wynik cytologii brzmi jak wyrok, jednak nie należy od razu wpadać w panikę. To właśnie badanie cytologiczne potrafi skutecznie ochronić kobietę przed groźną chorobą, jaką jest rak szyjki macicy. Jak postąpić, gdy jego wynik jest nieprawidłowy? CYTOLOGIA – DLACZEGO WARTO ROBIĆ BADANIE? Głównym zadaniem badania cytologicznego jest profilaktyka i diagnostyka raka szyjki macicy. Pozwala ona wykryć stany zapalne, określić ich przyczynę i zauważyć zmiany nowotworowe na wczesnym, całkowicie uleczalnym etapie. Wynik, na który składają się ocena, interpretacja i klasyfikacja zmian morfologicznych, jest istotną informacją dla ginekologa na temat kierunku leczenia i terminu następnego badania. W programach przesiewowych nieprawidłowe wyniki cytologii stanowią zaledwie od 1 do 8 % wszystkich ocenionych wymazów. NIEPRAWIDŁOWY WYNIK CYTOLOGI – CO OZNACZA? Obecnie najczęściej stosowana klasyfikacją wymazów jest system Bathesda (TBS), zaproponowany przez Narodowy Instytut Onkologii USA. Określa on, czy próbka zawiera materiał odpowiedni do oceny (tj. czy zawiera wystarczającą ilość pobranych komórek), a następnie podaje, czy obraz cytologiczny jest prawidłowy, czy też nie. Za tym stwierdzeniem podąża opis stwierdzonych zmian, w którym określa się rodzaj zakażenia, zmiany w komórkach nabłonka i obecność innych nieprawidłowych komórek. Cytologia może być prawidłowa – NILM (prawidłowe komórki nabłonka płaskiego i gruczołowatego) prawidłowa z łagodnym stanem zapalnym – ASC-US (nieliczne komórki atypowe, świadczące o stanie zapalnym, który najprawdopodobniej ustąpi samoistnie) i prawidłowa ze stanem zapalnym – ASC-H (atypowe komórki nabłonkowe, w których nie można wykluczyć zmian dużego stopnia). W przypadku wyników nieprawidłowych w opisie oznaczone mogą być komórki świadczące o stanie zapalnym, trudne do jednoznacznej klasyfikacji, jednak bez nieprawidłowych komórek, z których może powstać nowotwór (AGUS/ASCUS). W wymazie mogą się jednak pojawić też komórki, z których może powstać rak. Jeśli są one pojedyncze, to cytologię oznacza się jako LSIL, jeśli natomiast jest ich wiele, wówczas cytologię opisuje się jako HSIL. NIEPRAWIDŁOWY WYNIK CYTOLOGII – CO DALEJ? Badanie cytologiczne to pierwszy etap postępowania. Następnie trzeba wykluczyć albo potwierdzić zmiany przednowotworowe lub nowotworowe. Przeprowadza się więc kolejne badania cytologiczne oraz test HR HPV. W przypadku większych zmian wykonuje się także kolposkopię, czyli oglądanie szyjki macicy w dużym powiększeniu. Wyniki tych badań pozwalają wdrożyć odpowiednie leczenie, zależne od charakteru zmiany i stopnia jej zaawansowania (np. konizację szyjki macicy). RAK SZYJKI MACICY – CZY TO WYROK? W zależności od dynamiki zmian nowotworowych wyróżniamy trzy grupy zmian: zmiany dysplastyczne szyjki macicy – nie stanowią zagrożenia życia kobiety. Wcześnie ich wykrycie umożliwia całkowite wyleczenie. Jeśli jednak nie zostanie wykonana diagnostyka, to dysplazja może doprowadzić do rozwoju złośliwego nowotworu. rak przedinwazyjny – powstaje wówczas, gdy komórki dysplastyczne przekształcają się w komórki rakowe. Zmiany są na tym etapie ograniczone wyłącznie do nabłonka szyjki macicy. rak inwazyjny – faza ta rozpoczyna się w momencie, kiedy komórki nowotworowe, ograniczone do tej pory do nabłonka szyjki macicy, zaczynają wnikać głębiej. RAK SZYJKI MACICY – JEST SIĘ CZEGO BAĆ? W Polsce każdego roku notuje się około 3 tysiące zachorowań na raka szyjki macicy. Szacunkowo połowa chorych umiera, co oznacza, że dziennie rak ten jest przyczyną śmierci około 4-5 pięciu kobiet. Jego przypadki najczęściej notuje się w grupie wiekowej 50-59 lat, jednak zachorować można w każdym wieku. To, obok raka piersi, trzonu macicy i jajnika jeden z częstszych nowotworów u kobiet. Z wolna, ale systematycznie, liczba zgonów z jego powodu maleje. W ciągu trzech ostatnich dekad śmiertelność zmniejszyła się o około 30%. Ów nowotwór rozwija się przez lata. Od momentu zarażenia wirusem HPV do etapu inwazyjnego potrafi minąć od 3 nawet do 10 lat. Co ważne, w przypadku wykrycia przedinwazyjnego nowotworu można uzyskać aż 99% wyleczeń. Wniosek? Każda kobieta powinna systematycznie wykonywać badania profilaktyczne, zwłaszcza cytologię. RAK SZYJKI MACICY – JAKIE SĄ JEGO PRZYCZYNY? Rak szyjki macicy nie jest dziedziczny. Główną jego przyczyną jest zakażenie onkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) drogą kontaktów seksualnych. Typ 16 jest odpowiedzialny za ponad połowę zachorowań. Szacuje się, że 3 na 4 kobiety aktywne seksualnie w ciągu swojego życia zostaną zarażone tym wirusem. Ryzyko zwiększa wczesne rozpoczęcie współżycia, duża liczba partnerów seksualnych, immunosupresja, przeszczepy narządów, wiele naturalnych porodów, przewlekłe stany zapalne pochwy, a także wieloletnie stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Do czynników ryzyka zalicza się ponadto niezdrowy tryb życia i palenie tytoniu. RAK SZYJKI MACICY – JAK GO ROZPOZNAĆ? Podstawową metodą diagnostyki w przypadku raka szyjki macicy jest badanie cytologiczne. Umożliwia ono wykrycie choroby na jej najwcześniejszym etapie, kiedy to można z nią skutecznie walczyć. Zatem by nie dopuścić do trzeciego etapu rozwoju nowotworu, kobieta powinna regularnie robić cytologię. Najczęściej choroba przebiega bez charakterystycznych objawów we wczesnych stadiach. Jeśli jednak diagnostyka nie będzie wykonana w odpowiednim czasie, wówczas rakr szyjki macicy rozwija się po cichu, bezobjawowo, do postaci inwazyjnej. Symptomy, jakie może dawać jego zaawansowana postać, to krwawienie między miesiączkami, obfite krwotoki miesiączkowe, krwawienie po stosunku. Do rzadkich objawów należą bóle podbrzusza i miednicy oraz krwista lub wodnista wydzielina z pochwy o nieprzyjemnym zapachu i brunatno-szarym kolorze. Czy wiesz, że… …wirus brodawczaka ludzkiego występuje także u mężczyzn? Są oni nosicielami HPV i przekazują go swoim partnerkom seksualnym. Sami jednak mogą także zachorować z jego powodu. W wyniku zakażenia może się u nich rozwinąć rak odbytu czy prącia. …szczepionka zmniejsza ryzyko zakażenia wirusem HPV o ponad 75%? Szczepienie zalecane jest w Programie Szczepień Ochronnych i wykonuje się je u dziewczynek przed rozpoczęciem współżycia. Skip to content StartO nasO nasLaboratoriumOfertaZakres badańOrientacyjny cennikCzas oczekiwania na wynikiCytologia ginekologicznaBiopsje aspiracyjne cienkoigłoweTransportCertyfikatyGaleriaBlogKomunikatKontaktWypożyczenie bloczków parafinowychInspektor Ochrony DanychStartO nasO nasLaboratoriumOfertaZakres badańOrientacyjny cennikCzas oczekiwania na wynikiCytologia ginekologicznaBiopsje aspiracyjne cienkoigłoweTransportCertyfikatyGaleriaBlogKomunikatKontaktWypożyczenie bloczków parafinowychInspektor Ochrony DanychStartO nasO nasLaboratoriumOfertaZakres badańOrientacyjny cennikCzas oczekiwania na wynikiCytologia ginekologicznaBiopsje aspiracyjne cienkoigłoweTransportCertyfikatyGaleriaBlogKomunikatKontaktWypożyczenie bloczków parafinowychInspektor Ochrony Danych Blog Jak interpretować wyniki cytologii? Administrator2020-08-21T07:52:03+02:00

asc h czy to rak